Als ik aan mijn kinderen vraag of ze een spreekwoord of een gezegde kennen dan kijken ze me aan alsof ze water zien branden! Ze hebben geen idee wat dan zijn en kunnen ook geen een opnoemen.
Ik gebruik nog regelmatig spreekwoorden of gezegden maar waar komen die nou eigenlijk vandaan.
Er moet toch een betekenis zijn van
Beter 1 vogel in de hand dan 10 in de lucht.
Dit is zo maar even een voorbeeld van een gezegde maar er zijn er natuurlijk veel meer. Ik ben daar erg nieuwsgierig naar dus ben even op onderzoek uit gegaan.
Dit is wat ik vond…
Wat is nou het verschil tussen spreekwoorden en gezegden?:
Wat is een spreekwoord:
Dit is een vaste uitspraak van een algemene levensles of wijsheid. Het is meestal een volledige zin.
Bv. Wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in.
Wat is een gezegde :
Een vaste uitdrukking die iets beschrijft maar op zichzelf geen volledige zin te zijn
Bv. De kat uit de boom kijken.
Spreekwoord is een wijze les
Gezegde is een vaste uitdrukking
We gaan beginnen met de eerste:
De kantjes ervan aflopen
Dit betekent Iemand die zo weinig mogelijk moeite doet en zich er makkelijk van af maakt.
Bijvoorbeeld: je hebt een taak en je doet zo min mogelijk om die taak te volbrengen.
De eerste schriftelijke bewijzen komen uit begin van 1900. In de krant “ de Bredasche courant “ van 28 juni 1918 staat letterlijk “ de kantjes er van af loopen. In deze krant word dit al uitgelegd als “ trachten zo min mogelijk te doen “
Dit betekent dus dat het al heel lang bestaat en dat mensen dus al heel lang lopen te lantefanteren.
Oftewel de kantjes ervan af lopen oftewel zo weinig mogelijk doen.
De kogel is door de kerk.
Dit betekent er is eindelijk een beslissing genomen..
Deze uitdrukking bestaat al sinds de 17 e eeuw
Volgens Carolys Tuinman die een boek schreef over de oorsprong.van Nederduitse spreekwoorden. Kwam dit spreekwoord van oorlog voeren. Vroeger werden kerken gespaard en werden niet beschoten. Als dit dus wel gebeurde dan had met geen ontzag meer er durfde alles.
Dit is letterlijk ook gebeurd bij “ het beleg van Haarlem” in 1573 schoten de Spanjaarden daadwerkelijk een kanonskogel door de Sint Bavo kerk. De kogel is daar nog altijd te zien.
De oorsprong van dit spreekwoord is niet zeker maar word na 300 jaar nog steeds gebruikt. Al die tijd praten wij dus al over de kogel is door de kerk. Dat is best lang.
Nog eentje doen ?
Komt die….
Iemand een loer draaien..
Iemand beetnemen. Bedriegen of iemand een steek leveren.
Het woord “loer” komt uit de valkerij. Dit is een soort vogel die de valkenier in de rondte draaide om een valk terug te lokken. Dus als de vogel gevlogen was dan kon de valkenier zo de vogel weer teruglokken want die dacht dat het zijn prooi was.
Dit spreekwoord of gezegde komt uit de 17 e eeuw en het woord loer is zelfs nog ouder dit kan je halen uit oudere Nederlandse teksten uit de valkerij. Draaien komt van het feit dat de valkenier de loer draaide om zo de aandacht van de valk te trekken.
Dus een middeleeuws gezegde wat we nu nog kennen en of gebruiken komt dus uit de valkerij. Hoe grappig is dat.
Tot slot…
Wat is het toch leuk om te ontdekken waar onze spreekwoorden en gezegden vandaan komen. Sommige gebruiken we al eeuwenlang, zonder dat we eigenlijk weten wat de oorsprong ervan is. Achter een eenvoudige uitspraak kan zomaar een bijzonder verhaal schuilgaan.
Ik vind het mooi dat deze oude uitdrukkingen nog steeds deel uitmaken van onze taal en dat we ze, vaak zonder erbij na te denken, dagelijks gebruiken. Tegelijkertijd merk ik aan mijn kinderen dat ze niet meer zo vanzelfsprekend zijn als vroeger. Misschien is dat juist een mooie reden om ze vaker te gebruiken én de betekenis erachter door te vertellen. Want het zou toch zonde zijn als al die kleurrijke uitdrukkingen langzaam uit onze taal verdwijnen?
Ik ga in ieder geval nog verder op onderzoek uit, want er zijn nog zoveel spreekwoorden en gezegden met een verrassende oorsprong. Wie weet leer ik mijn kinderen er onderweg ook nog wat van. 😉
Nu ben ik natuurlijk ontzettend benieuwd naar jullie favoriete spreekwoord of gezegde! Is er een uitdrukking waarvan je altijd al wilde weten waar die vandaan komt? Of ken je een gezegde met een bijzonder, grappig of verrassend verhaal erachter? Laat het vooral weten in de reacties. Misschien staat jouw suggestie wel centraal in mijn volgende blog!
Adios, adio storyofmylife die een appel valt niet ver van de boom aan haar kinderen uitlegt als momandwife
Geef een reactie